Canada in 'zorgwekkende' koerswijziging op rechten van migranten en vluchtelingen

Toronto, Canada – Toen Diana Gallego, medadirecteur van het FCJ Refugee Centre, een organisatie die vluchtelingen en asielzoekers in Canadas grootste stad ondersteunt, naar de wijdverspreide toespraak van Canadese premier Mark Carney luisterde op het Wereldeconomisch Forum aan het begin van dit jaar, kon zij niet anders dan een disconnect voelen.

Carney had een hartstochtelijk appel gericht aan de 'middelgrote mogendheden' ter wereld om te breken met een door de Verenigde Staten geleide internationale orde die volgens hem niet meer werkt, en zijn woorden vonden ontvankelijke gehoren over de hele wereld.

Maar voor Gallego klonken de uitspraken van de minister hol te midden van de verhardende aanpak van zijn regering jegens immigratie.

"We zagen de premier naar Davos gaan met deze mooie retoriek, stellende dat we onze buren niet moeten nabootsen… Maar intern vertellen de beleidsregels ons een ander verhaal," zei Gallego tegen Al Jazeera. "Canada sluit nu de deuren."

Gallego behoort tot meer dan tien deskundigen – van juristen tot professoren, mensenrechtenadvocaten en oud-regeringsfunctionarissen – die tegen Al Jazeera zeiden dat Canada op een "zorgwekkende" kruispunt staat wat zijn beleid jegens migranten en vluchtelingen betreft.

Nu Canadezen de afgelopen jaren met stijgende economische en maatschappelijke druk hebben geworsteld, is een decennialange consensus over de voordelen van immigratie versleten.

Vijandige retoriek die nieuwkomers de schuld geeft van Canadas kwaaltjes is versterkt, en de regering-Carney heeft tijdelijke visa verminderd en de toegang tot asiel beperkt. Deskundigen stellen dat een "generationele verschuiving" gaande is.

"De algemene retoriek is: 'We willen je hier niet'," zei Gallego.

Canada, een kolonisaal-instellingsstaat, heeft gedurende zijn geschiedenis opeenvolgende golven van immigratie aangemoedigd, van voornamelijk Europese nederzetting in het begin tot midden van de 20e eeuw tot gespecialiseerde programma's die vluchtelingen en hoog- en laaggeschoolde werknemers naar Canadas kusten brachten.

Decennialang werd die toestroom van nieuwkomers algemeen als een positief iets beschouwd: immigratie voedde de economie van het land, bezette cruciale beroepsectoren en werkte een snel verouderend bevolkingssamenstelling tegen.

Maar in de afgelopen jaren heeft Canada een van de meest dramatische verschuivingen gezien in hoe het publiek immigratie waardeert – en de regering heeft zich op de toenemend negatieve gevoelens beroepen om programma's te snijden en nieuwe, restrictieve wetten aan te nemen.

De beleidsveranderingen begonnen onder voormalig premier Justin Trudeau, wiens Liberale Partij-regering tijdens de COVID-19-pandemie het aantal temporaire immigranten dramatisch had verhoogd om gaten op de arbeidsmarkt op te vullen.

De aantallen schoten snel omhoog en tegen oktober 2024 waren er bijna 3,15 miljoen niet-permanente ingezetenen in Canada, goed voor ongeveer 8 procent van de bevolking, volgens officiële cijfers.

Tegelijk zetten systeemische problemen – van een tekort aan betaalbare huisvesting tot hoge voedsel- en boodschappenprijzen en lange wachttijden in ziekenhuizen – veel Canadese huishoudens onder druk.

De openbare houding verhardde snel, en een peiling uit 2024 vond voor het eerst in decennia een meerderheid van Canadezen die zeiden dat er "teveel immigratie" was.

Sindsdien zijn er verschillende incidenten van xenofobisch geweld gemeld, onder meer in enkele van Canadas grootste steden, waar de toestroom van migranten het meest zichtbaar is geweest.

Onder druk terwijl het kwaad woord toenam, beloofde de regering-Trudeau in 2024 de immigratie onder controle te krijgen.