WHO-chef Tedros vecht tegen Ebola – en voor het voortbestaan van de WHO
Als Tedros Adhanom Ghebreyesus een levensthema heeft, dan zijn het vaccinaties. De broer van de huidige WHO-chef stierf op jonge leeftijd – Tedros vermoedde later dat een ziekte de oorzaak was die door vaccinatie had kunnen worden voorkomen.
De man die nu met zijn organisatie probeert de Ebola-uitbraak in Congo in te dammen, werd in 1965 geboren in het toenmalige keizerrijk Ethiopië.
Aan de universiteit van zijn geboorteplaats Asmara studeerde Tedros biologie, later in Londen infectie-immunologie. Al in de jaren tachtig werkte Tedros op het Ethiopische ministerie van Gezondheid. Hij sloot zich aan bij de Volksbevrijdingsfront van Tigray, die betrokken was bij de omverwerping van een dictatuur en later zelf een autoritair regime oprichtte. In 2001 werd hij benoemd tot hoofd van het Regionale Gezondheidsbureau in Tigray, waar hij opviel: het lukte hem het aantal aids- en meningitisgevallen terug te dringen, vaccinaties voor kinderen te organiseren. Bovendien voorzag hij tal van ziekenhuizen van internet.
Zijn activisme werd op hogere niveaus opgemerkt. Tedros klom snel op tot minister van Gezondheid. In deze functie versterkte hij de basiszorg op het platteland, liet gezondheidscentra bouwen en voerde zelfs een ziektekostenverzekering in. De prognoses voor tuberculose- en malariapatiënten verbeterden aanzienlijk tijdens zijn ambtsperiode. Omdat geld schaars en de nood groot was, werkte hij geldmiddelen van stichtingen binnen – een methode waarop hij later ook bij de WHO een beroep zou doen.
Voordat hij zich kandidaat stelde voor het voorzitterschap van de WHO, was Tedros buitenlandminister van Ethiopië. Het feit dat hij als lid van een autoritair regime medeverantwoordelijkheid draagt voor mensenrechtenschendingen, wordt hem tot op heden aangerekend. Bij de huidige Ethiopische regering is zijn naam verbrand. Rapporten waarin Tedros zou hebben geprobeerd drie cholerauitbraken te verdoezelen, schaadden zijn reputatie eveneens.
Toch wist Tedros zich in 2017 in een felle stemming bij de WHO tegen twee concurrenten door te zetten. Met het begin van de coronapandemie verkreeg Tedros wereldwijde bekendheid. Door de uitroeping van een internationale noodsituatie vestigde zijn organisatie nu de aandacht op de Ebola-uitbraak in Congo: er is geen vaccin tegen de grasserende variant van het virus.
Bovendien probeert hij zijn organisatie in haar huidige vorm in stand te houden, wat sinds de terugtrekking van de Verenigde Staten een groot probleem vormt. Een van zijn belangrijkste gesprekspartners is sindsdien de Duitse gezondheidsminister Nina Warken (CDU). Zij bekende zich in een gesprek met Tedros in het voorjaar tot de sleutelrol van de WHO in de bestrijding van infectieziekten.
