Turkse oppositie: wat achter de bestorming van CHP-hoofdkwartier steekt

Met houten banken, stoelen en afzethekken hadden zij de ingang van hun hoofdkwartier geblokkeerd. Maar tegen de overmacht van de Turkse politie hadden Özgür Özel en zijn aanhangers van de Republiekeinse Volkspartij (CHP) natuurlijk geen kans. Wat hun overbleef, was de mogelijkheid om beelden te produceren die de bevolking moeten tonen waar het in deze strijd om gaat. Niet om een intern partijgeschil, maar om de poging van president Recep Tayyip Erdoğan om de enige partij kapot te maken die hem van de macht kan verdrijven.

Toen de politie met honderdschappen op het terrein oprukte, publiceerde de ongrondwettig afgezette partijvoorzitter Özel een video op platform X. Hij leek kalm, voorbereidt. In een blauw pak zonder stropdas stond hij voor een buste van de republikgestichter Mustafa Kemal Atatürk, die 103 jaar geleden ook de CHP als zijn staatpartij had opgericht. "We worden aangevallen."

"Ons misdrijf is, dat we de partij na 47 jaar weer tot leidende partij hebben gemaakt," zei Özel. De politie kon hem en de andere afgevaardigden wel met traangas bespuiten en op straat gooien. Maar voor hun verdere strijd hadden ze geen partijcentrale nodig. "Een tent is genoeg voor ons," zei hij, verwijzend naar de historische beginperiode van de partij. Özel kondigde een strijd om het presidentschap "tot het einde" aan.

De politie was gekomen op aandringen van degene die een rechtbank in Ankara donderdag tot voorlopig partijvoorzitter had benoemd: Kemal Kılıçdaroğlu. Hij is 77 jaar oud. 13 jaar lang heeft hij de CHP geleid. Hij is Erdoğans lievelingstegenstandser, omdat de partij onder hem geen kans meer heeft om verkiezingen te winnen. Nauwelijks was Kılıçdaroğlu in 2023 afgestemd, toen behaalde de CHP onder Özel's leiding bij de gemeenteraadsverkiezingen het beste resultaat sinds 1977.

Als je CHP-mensen vraagt wat Kılıçdaroğlu drijft om zich voor de kar van de regering te spannen, krijg je schouderophalend als antwoord. Gekwetste trots? Wraak? Machtshonger? Angst voor vervolging? Uit woede hierover werd in de partijcentrale zijn portret uit de galerij van partijgroten van de muur gerukt. De mensen trampelden erop. Nadat de politie zondag het gebouw had bestormd, zat buiten een oudere afgevaardigde te huilen. "Ben je nu tevreden?" vroeg hij in de camera. Hij bedoelde Kılıçdaroğlu. Die staat nu aan de kant van de regeringspartij. "Een schande," zei Mahmut Tanal.

Kılıçdaroğlu liet zondag zien wat hij van plan is: "Tegen degenen die zich tegen de instructies verzetten, zullen de nodige maatregelen worden genomen," zei hij. Dat klonk naar een zuiveringscampagne, naar massale partijuitsluitingsprocedures tegen zijn tegenstanders. Kılıçdaroğlu heeft nu controle over de partijfinanciën en de macht om werknemers te ontslaan en aan te stellen.

De advocaten die hij in dienst nam, trokken als eerste het beroep in dat de partij tegen de uitspraak van donderdag bij het Hooggerechtshof had ingediend. Toch had niemand verwacht dat juridische stappen tegen een uitspraak die door het presidentiële paleis was bevolen, succesvol zouden kunnen zijn. Pro forma heeft Özel nog als privépersoon bezwaar ingediend.

Wat hem nog overblij, is zijn legitimiteit. Om die kracht bij te zetten, liet Özel zich zaterdag tot fractievoorzitter kiezen. Volgens zijn aanhangers stemden 95 van de 96 aanwezige afgevaardigden voor hem, één stem was ongeldig. Nog eens 15 afwezige parlementsleden zouden hem schriftelijk hun loyaliteit hebben toegezegd. Kılıçdaroğlu zou dus 27 of 28 fractieleden van 138 achter zich hebben, terwijl Özel in het voordeel is.