Gaza: Conflict dreigt opnieuw op te flakkeren terwijl onderhandelingen stagneren
Nu het conflict tussen Israël en Hezbollah lijkt af te koelen, zou de aandacht zich weer kunnen richten op Gaza. Daar wordt heftig gestreden over de tweede fase van Trumps vredesplan, met name over de ontwapening van Hamas.
Het einde van de Iranoorlog lijkt nog niet zeker, maar zou de situatie aan de Perzische Golf nu kalmeren, dan kan een ander conflict in de regio weer sterker in de schijnwerpers komen te staan – die in de Gazastrook. Daar wordt sinds maanden heftig gestreden om de tweede fase van Donald Trumps plan voor Gaza. Een centraal twistpunt daarbij is de ontwapening van Hamas.
Sinds de Amerikaanse president in oktober een wapenstilstand heeft bemiddeld, heerst er oppervlakkig gezien rust in de kuststrook – althans in vergelijking met de massale gevechten daarvoor. Maar de schijn bedriegt. Praktisch dagelijks worden luchtaanvallen van het Israëlische leger gemeld. De intensiteit daarvan is zelfs weer toegenomen: in mei waren er volgens het ministerie van Volksgezondheid in Gaza, dat deels onder controle van Hamas staat, minstens 119 Palestijnen gedood – meer dan in enige ander maand dit jaar. Op woensdag deelde het ministerie mee dat het aantal doden sinds het begin van de wapenstilstand de duizend heeft overschreden. Dit zou betekenen dat er sinds het begin van de Gazaoorlog in oktober 2023 meer dan 73.000 mensen zijn omgekomen.
Trumps twintigpuntenplan voorziet in een omvattend akkoord voor het beëindigen van de oorlog en het toekomstig bestuur van de Gazastrook. Dit omvat onder meer de oprichting van verschillende commissies, zoals een vredesraad (Board of Peace) en een Palestijnse regering van technocraten. Hoewel deze en andere instellingen in januari zijn opgericht en de Amerikanen de overgang naar de tweede fase van het plan hebben aangekondigd, blijven belangrijke stappen naar een definitieve beëindiging van de Gazaoorlog nog uit.
Met name twee punten zijn omstreden. Ten eerste is voorzien dat Israël zijn troepen geleidelijk aftrekt. Met de wapenstilstand werd een 'gele lijn' vastgesteld, waarheen het leger zich terugtrok. Daarmee controleerde het nog 53 procent van het gebied. De rest werd nog steeds door Hamas beheerst.
In plaats van zich verder terug te trekken, heeft het Israëlische leger sinds die tijd echter zijn controlgebied verder uitgebreid. Gele betonblokken, die de 'gele lijn' voor de inwoners van de Gazastrook meer of minder duidelijk markeren, zijn herhaaldelijk naar het westen verschoven. De Israëlische premier Benjamin Netanyahou kondigde eind mei aan dat het leger inmiddels 60 procent van het gebied controleert en zei dat het nog verder zou oprukt, naar eerst zeventig procent.
Bovendien is er inmiddels nog een lijn: de 'oranje lijn'. Deze loopt uit Israëlisch perspectief voorbij de gele lijn, dus op Hamas-grondgebied. In de corridor tussen de 'oranje' en de 'gele lijn' zijn hulporganisaties en de Verenigde Naties verplicht hun konvooien met het Israëlische leger te coördineren. Dit zou de aflevering van hulpgoederen veiliger maken, wordt gesteld. Want steeds weer worden Palestijnen neergeschoten die zich de 'gele lijn' naderen. Het leger stelt dan meestal dat soldaten een bedreiging hebben waargenomen. Ook verschillende medewerkers van hulporganisaties zijn dit jaar nabij de 'gele lijn' gedood.
Hulporganisaties zeggen dat de 'oranje lijn' en de coördinering de aflevering van hulpgoederen nog moeilijker maken. Bovendien breidt Israël op deze manier zijn controlgebied verder uit. Volgens berekeningen van deskundigen besloeg de corridor tussen de 'oranje' en de 'gele lijn' in het midden van maart elf procent, zodat Israël op dat moment minstens 64 procent van de Gazastrook controleerde.
